İş Güvenliği Kültürü

Bu Bir KÜLTÜR..

Uçmayı öğrenmek için mi çalışır yoksa insanlar..

 

En temel anlamda, tek temel bir varlık yerine tüm organizasyona nüfuz etmesi gereken; yönetimin ve çalışanların çalışma ortamının güvenliğinin sağlanması konusunda ortak hareket etmesini savunur. “Önce Verimlilik” yerine “Önce İnsan” yaklaşımını benimsemektedir.

Gelişen teknoloji ile birlikte her meslek grubunda yeni tehlikeler meydana gelmektedir.

Bu nedenle iş sağlığı ve güvenliğinin sürekli güncel durumda tutulması gerekmektedir. İş sağlığı ve güvenliği bilinci gelişmiş çalışan sayısı artmasıyla birlikte hem toplumsal hem de bireysel sürdürülebilirlik refah seviyesinde artış gözlemlenecektir.

İş sağlığı ve güvenliği kültürü felsefesinin bir işyerinde oluşabilmesi için üst yönetimin kararları doğrultusunda politikaların benimsenmesi gerekmektedir. Bu politikaları güncel bir şekilde uygulanabilmesi için devlete, işverene ve işçilere  görevler düşmektedir.

Devletin buradaki rolü koordinasyon, yönetmelik, müfredat ve kanun. İşverenlerin ise bu süreçteki rolü yaptırım gücü olarak çalışanları ile birlikte çalışmalar yapıp, eğitimler düzenlemektir. Çalışanlar ise verilen eğitimlerin seyrinde tehlike ve risklere karşı daha fazla önlem almalarıdır. Tüm rol sahibi paydaşların katılımı ile iş sağlığı ve güvenliği kültürünün oluşmasında zemin yaratılmış olunacaktır.

 

Bu bir slogan değil, yaşam tarzımız..

Unutmayın ilk konulan domino taşı arkasındaki bütün taşların kaderini belirler..

 

MUSTAFA BAYRAM

C SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

İş Güvenliği Nedir

İşiniz ne olursa olsun; bir inşaat işçisi, madenci, pencere temizleyicisi, sekreter veya öğretmen olmanızın bir ayrımı olmadan  sağlık ve güvenliğiniz önemlidir. Artık çalışma hayatında sağlık ve güvenlik prosedürleri ile eğitimi hakkında bir çok şey duyacaksınız ve işteyken bu yönergeleri izlemeniz istenecektir. Tüm bunlar iş sağlığı ve güvenliğinin temeli demektir. Peki iş sağlığı ve güvenliği nedir ve ne anlama gelmektedir ?

İş sağlığı ve güvenliği, iş veya istihdamla uğraşan herhangi bir kişinin güvenliğini, refahını ve sağlığını koruyan program, kılavuz ve prosedürleri ifade etmektedir.   Herhangi bir sağlık ve güvenlik programının genel amacı, nihai güvenli çalışma ortamını oluşturmak ve iş kazası, yaralanma ve ölüm riskini azaltmaktır. İş sağlığı ve güvenliği, müşterilerin ve genel halkın yanı sıra belirli çalışma ortamından etkilenebilecek herkesin sağlığını da korur. Sağlık ve güvenlik prosedürleri doğru bir şekilde izlendiğinde, kazaları önlemeye ve çalışanların yaralanma veya hastalık riskini azaltmaya yardımcı olabilirler. Ayrıca hastalık izni, tıbbi bakım ve özürlülük faydaları gibi maliyetleri de azaltmaktadır.

Her iş organizasyonu, ne iş yaparlarsa  yapsınlar, işyerinde sağlık ve güvenlik standartlarını koruma ve geliştirme sorumluluğuna sahiptir. Bu yönergeler kurumlar tarafından  izlenmezse ; meydana gelen hasarlardan veya kazalardan sorumlu olmaktadırlar. Şirketin sadece sağlık ve güvenlik standartlarına uymakla ilgili yasal ve finansal bir yükümlülüğünün yanında, aynı zamanda çalışanlarının refahını korumak için de ahlaki bir sorumluluğu vardır.

Sağlık ve güvenlik, işyerindeki günlük yaşamınızı nasıl etkiler ? Çalışan iseniz, içinde bulunduğunuz pozisyon için uygun sağlık ve güvenlik eğitimine sahip olmanız önemlidir. Toksik maddeler, yüksekte çalışmalar  veya kapalı alanlar gibi belirli tehlikelerle çalışıyorsanız, bu özel riskler için ek özel sağlık ve güvenlik eğitimleri alarak bu konularda daha donanımlı ve profesyonel olarak çözümler üretebilir ve sadece kendimize değil tüm iş arkadaşlarımıza daha güvenli bir çalışma ortamı sunabiliriz.

Bir çalışan olarak, her zaman işvereniniz tarafından belirlenen doğru sağlık ve güvenlik prosedürlerini takip etmelisiniz. İşinizi kolaylaştırmak için güvenliği hiçbir zaman bir kenara atmayın, çünkü kendinizi çok ciddi bir tehlikeye sokabilirsiniz. İşi tamamlamak isterken hem işi engellemiş hem de kendinizi iş yapamaz bir hale sokmuş olabilirsiniz.

Elbette, işvereniniz sizden sağlık ve güvenlik düzenlemelerini ihlal eden bir şey yapmanızı istiyorsa, bunu yapmak zorunda değilsiniz. Kınama veya işini kaybetme konusunda endişelenmeden sizi potansiyel tehlikeye sokan bir görevi reddetme hakkına sahipsiniz. İşvereniniz aynı fikirde değilse, sendikanızın veya sağlık ve güvenlik yöneticinizin yardımını isteyebilirsiniz.

Eğer bir işveren iseniz, çalışanlarınızın güvenliğini sağlamak sizin sorumluluğunuzdadır. Uygun kurslarda uygun şekilde eğitildiklerinden ve kendi işlerinin düzenlemeleri hakkında tam olarak bilgilendirildiklerinden emin olmanız gerekmektedir.

İşyerinin her zaman güvenli bir durumda tutulmasını sağlayın ve çalışanlarınızdan asla sağlık ve güvenlik düzenlemelerini ihlal eden bir görev yapmalarını istemeyin. İyi bir örnek teşkil edin ve sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamını teşvik edin. Bunlar içinde öncelik her zaman sizde olsun. Çünkü sorumluluk ve düzenleme hakkı öncelikle sizden başlamaktadır.

 

 

 

 

Tüm bunlardan sonra iş sağlığı ve güvenliğinin bütün olarak bir disiplin olduğunu görebiliriz. Bu disipline bağlı olarak iş sağlığı ve güvenliği geniş anlamıyla aşağıda yer alanları hedeflemektedir;

  • Tüm mesleklerde zihinsel, fiziksel sosyal açıdan işçilerin refahı
  • Çalışanların sağlığının ve vücut bütünlüğünün korunması
  • İşyerlerinden kaynaklanan sağlık sorunlarını bertaraf etmek
  • İşten kaynaklı sorunların / meslek hastalıklarının oluşmasını engellemek ve kayıt altında tutarak çalışanın yaşamı boyunca korunmasını sağlamak
  • Kimyasal ve biyolojik tüm riskleri belirlemek ve bunlarla çalışanlar arasına bariyer olmak
  • Çalışanlar için temiz, düzenli ve çalışana uygun bir çalışma ortamı sağlamak
  • Çalışanların ergonomik gereksinimlerini karşılamak
  • En az kuvvetle ve zorlanma ile en ağır işleri yapabilmek

 

 

Etkili bir sağlık ve güvenlik programı nasıl olmalıdır ?

  1. İşyerindeki tehlikeleri belirleyin ve sürekli kontrolünü sağlayın
  2. Yaralanma ve hastalıkları önleyici tedbirler alın
  3. Olumlu bir sağlık ve güvenlik kültürüne teşvik edin
  4. Proaktif yaklaşımları benimseyin
  5. İşyeri teftişleri, soruşturmalar, güvenli çalışma prosedürleri, sağlık ve güvenlik için yönetim toplantıları, ortak sağlık ve güvenlik komitesi gereklilikleri ve isg kayıtlarının ve istatistiklerinin izlenmesi ve eğitimi gibi sağlık ve güvenlik süreçlerinin önemini anlatan çalışmalarda bulunun ve bu konuda rehberlik sağlayın

 

 

 

Kültür “buralarda bir şeyler yapma şeklimiz” demektir. Davranışı etkileyen paylaşılan uygulamaları, tutumları ve algıları içerir. İşyeri kültürü liderlik, yönetim ve denetim tarzları ve öncelikleri ile pozitif yaklaşımları içeren bir olgunun şeklidir.

Olumlu bir sağlık ve güvenlik anlayışına sahip bir kuruluşta, yöneticiler, amirler ve çalışanlar işçi sağlığı ve güvenliğini bir öncelik haline getiren ortak değerleri paylaşırlar. Güvenli olmayan davranış ve koşulları öngörür ve zarar vermeden önce düzeltirler. Yaralanma ve hastalık önleme ile uğraşırlar. En önemlisi, sağlık ve güvenlik konularının mülkiyetini alırlar.

Sağlık ve güvenlik öğeleri üzerinde harekete geçmek, sağlık ve güvenlik kültürünüz üzerinde olumlu bir etkiye sahiptir. Örneğin, yeni risk kontrollerinin ortaya konması, işçileri koruma ve yaralanmaları önleme taahhüdünü gösterir. Bu da sağlık ve güvenliğe değer veren bir işyeri kültürü oluşturur.

Kuruluşların sağlık ve güvenlik kültürünü ve performansını iyileştirme çalışmaları, kuruluşun aşağıda yer alan durumlara yüksek öncelik verdiğini açıkça göstermeyi içerir:

  • Yaralanmaları önleme
  • Riskleri minimize etme
  • İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili sorunları çözme
  • Kontrol önlemlerine önem verme ve ivedilikle uygulama
  • Sağlık ve güvenlik açısından olumlu ortam yaratma için işyerinin tüm gücünü kullanma
  • Sağlık ve güvenlik açısından şeffaf ve açık olmak
  • Sağlık ve güvenlik performansında sürekli iyileştirme için liderlik ve çabalama

 

ERHAN EROĞLU

B SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

Ergonomi

Ergonomi yani diğer adıyla işbilim, insan ile çalışma ortamı ile ilişkiyi inceleyen bilim dalıdır. İşyerinde kullanılan masa, aydınlatmalar, makinalar ve tüm donanımlar ile çalışanın birbirine uyumu olarak karşımıza çıkan ergonomi aslında hem güvenli çalışmanın hem de iş veriminin en üst düzeyde olmanın temel taşı demektir.

Ergonominin çalışma hayatındaki başlıca amacı, çalışanın güvenliğini sağlayarak, aşırı zorlamalara maruz bırakmadan fizyolojik ve psikolojik açıdan yıpratmadan en iyi verimi almaktır. İşçi sağlığı ve iş güvenliği mevzuatında yer alan hükümler bu bilim dalındaki esaslara göre düzenlenmiştir. Farklı bilim dallarıyla da ilgili olan ergonomi geniş bir uygulama alanını kapsamaktadır.

Görüldüğü gibi ergonomi demek aslında iş sağlığı ve güvenliğinin çekirdeği demektir. Peki ergonomik açıdan en uygun işyeri ve çalışma ortamı hazırlayabilmek için kontrol etmemiz ve yapmamız gerekenler nedir? Aşağıda yer alan bilgiler doğrultusunda uygun bir çalışma ortamı sağlamamız mümkündür. Bu bilgiler ve kontrol edilmesi gerekenler ;

  • Taşıma yapılacak güzergahları işaretleyin.
  • Ara geçitleri ve koridorları iki yönlü taşımaya uygun şekilde geniş ve açık tutun.
  • Taşıma güzergahlarında zeminin kaygan olmamasını, çukur veya tümsek olmamasını ve her zaman malzemeden arındırılmış olmasını sağlayın.
  • Seviye farkı bulunan taşıma noktalarında merdivenler yerine %5 – 8 arasında eğimi olan uygun genişlikte rampalar kullanın.
  • Taşıma hattı boyunca ağır ve geniş yükler için taşıma bandı sistemleri kurun.
  • Malzemeleri kaldırmak, taşımak ve indirmek için mekanik düzenekler / araçlar kullanın.
  • Tüm paket ve konteynerlerde taşıma sapları bulunmasını sağlayın ve bu sapları en az bel seviyesinde olmasını sağlayın.
  • Taşıma sırasında yükü bedeninize yakın tutun ve kaldırma işlemlerinde yükü bacaklarınız ile kaldırın.
  • Tekrarlanan işler için uygun yapıda el aletleri bulundurun.
  • Aynı yerde kullanılan el aletleri için asmalı sistem oluşturun.
  • Tüm elektrikli el aletlerinin yalıtkan yapıda olmasını sağlayın.
  • Her el aleti için ona özgü yuva yapılmış şekilde bir alet panosu oluşturun.
  • El aletlerinin bakım ve kontrollerini düzenli olarak yapın ve uygun olmayanları etiketleyerek tamiratı yapılana kadar ortadan kaldırın.
  • El aletleri ile çalışırken her çalışan için yeterli genişlikte ve gereksiz malzemelerden arındırılmış bir çalışma alanı sağlayın.
  • Tüm makinaların koruyucuların yerlerinde olmasını sağlayın.
  • Acil kontrol kumandaları her zaman operatörün görüş açısında tam karşısında yeterli büyüklükte ve uyarıcı bir renkte olacak şekilde konumlandırın.
  • Makinaların çalışma ve yayılma alanlarını işaretleyin ve yetkisiz girişlerin engellenmesini sağlayın.
  • Tüm işaretlemeler ve etiketlerin her çalışan tarafından görülecek ve anlaşılacak şekilde olmasını sağlayın.
  • Makinaların gerekli zamanlarda kilitleme mekanizmalarını çalıştırın ve yetkisiz personel tarafından tekrar işleme alınmamasını sağlayacak şekilde düzenleyin.
  • Her iş gören için çalışma tezgahlarının dirsek hizasında yada bunun çok az altında olmasını sağlayın.
  • Her çalışanın tezgahlarda rahat hareket edebilmelerini sağlayacak genişlikte çalışma alanı oluşturun.
  • Çalışma yüzeylerinin kaygan olmamasını ve gelen ışığı yansıtmayacak şekilde mat olmasını sağlayın.
  • Çalışanların düzenli aralıklarla hem oturarak hem de ayakta çalışabilecekleri uygun bir düzenleme yapın.
  • Tüm sandalyelerin ayarlanabilir olmasını sağlayın.
  • Çalışma alanının doğal aydınlatmadan olabildiğince yararlanmasını sağlayın.
  • Aydınlatmanın çok gerekli ve yüksek seviyede olması gereken işlerde tavanda ve duvarlarda açık renkli boyalar kullanılmasını sağlayın.
  • Tüm çalışma alanlarını, geçitleri ve merdivenleri uygun şekilde ışıklandırın.
  • Çalışma alanlarında homojen aydınlatma sağlayın.
  • Hassas işler için ayrıca lokal aydınlatmalar sağlayın.
  • Göz kamaşmalarını engellemek için çalışma alanında parlak ve yansıtıcı yüzeyleri engelleyin.
  • Pencereleri ve camları her zaman temiz tutun ve önlerine gelen ışığı engelleyecek herhangi bir yapı ve malzemenin gelmesini engelleyin.
  • Çalışma ortamı havasının uygun doygunlukta olmasını sağlayın. Yapılan işin niteliğine göre uygun iklimlendirme yapın.
  • Çalışma alanlarında doğal havalandırmadan oldukça fazla faydalanın.
  • Gürültülü makineleri veya makine parçalarını izole edin.
  • Oluşan gürültünün çalışanlar arası iletişimi engellemesine izin vermeyin. Bunun için uygun önlemleri alın.
  • Çalışma alanında oluşacak titreşimlere karşı gerekli güvenlik önlemlerini alın.
  • Taşıma ve sevk araçlarının tekerlerinin büyük olmasını sağlayın. Bu sayede hem zeminde yer alan yükseltilerden daha az etkilenirler hem de büyük tekerlerin harekete geçmesi için gereken enerji miktarı küçük tekerlere göre daha az olduğundan çalışana daha az iş yükü oluşturmaktadır.
  • Eğimli zeminlerde ve merdivenlerde kaydırmaz bantlar veya matlar serilmesini sağlayın.
  • Farklı iş istasyonları arasında malzeme geçişlerini sağlamak için iki ucu açık raflar kullanın.
  • Hareketli tekerlere sahip her malzemenin ayak frenleri ve kilit tertibatı olmasını sağlayın.
  • Elle taşıma için kullanılan her malzemenin el yuvaları olmasını sağlayın.
  • Çalışma yüzeyleri arasında oluşacak yükseklik farklarını ortadan kaldırın.
  • Malzeme alırken ve yerleştirirken eğilme ve bükülmeleri engellemek için ayarlanabilir kaldırma sepetleri kullanın.
  • Ağır işleri takip eden hafif işler ile çalışma rotasyonu sağlayın.
  • Çalışanların kullandığı sandalyelerde ayarlanabilir el ve kol desteği olmasını sağlayın.
  • İş aletlerinin askıya ağırlık merkezlerinden asılmasını sağlayın.
  • Çalışma alanlarında yapılan işler için talimatnameler hazırlayın.
  • Tüm şalter ve düğmelerin basılma noktasına göre fonksiyonları tanımlanmalıdır.
  • Çalışanların rahat edebilmeleri için yüksekliği ve düzlemsel hareketleri ayarlanabilir iş istasyonları oluşturun.
  • Aydınlatmaların yüksekte olmasını sağlayın. Bu sayede gölge oluşumu engeller ve kaza riskini azaltabilirsiniz.
  • Karşılıklı kullanılan iş istasyonlarında araya paravanlar çekin. Bu şekilde görsel dikkat dağılmasını engelleyebilirsiniz.
  • Çalışma ortamındaki havanın sirkülasyonunu sağlamak için gerekli havalandırma sistemleri kurun.
  • Zararlı gaz oluşturan çalışmalarda, çalışma istasyonunun hemen yakınında tozları ve gazları emip dışarıya atacak emici sistemler kurun.
  • Düzenleme, temizleme ve bakım işleri için bir ekip kurun ve günlük olarak kontrol yapmalarını sağlayın.

ERHAN EROĞLU

B SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI

Yüksekte Çalışmalar

Dünyada hiçbir değer bir insan hayatından daha önemli değildir. Bununla birlikte insan hayatına mal olan her türlü olay, maddi ve manevi kayıplara yol açmaktadır. Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin makineler insan gücünün yerini alamamıştır. Yeniliklere uyum sağlamada, insan gücü hala en geçerli güç olmaya devam etmektedir. Maalesef tüm teknolojik gelişme ve uygulamalara karşın dikkatsizlik veya insan hayatı için geliştirilmiş güvenlik önlemlerini almadan çalışan birçok insan hayatını kaybetmekte, sakat kalmakta, ciddi şekilde yaralanmaktadır. Bu nedenle; yüksekte çalışmak durumunda kalan biri, düşerek yaralanma veya ölme riskini de beraberinde taşımaktadır.

Yüksekte güvensiz çalışma, iş sağlığı ve güvenliğinin önemli sorunlarından biridir. Dünya genelinde, iş yerlerindeki ölümlü ve ağır yaralanmalı kazaların büyük bir kısmı yüksekte güvensiz çalışmaktan kaynaklanmaktadır.

Bugün, düşme sonucu yaralanmaya sebep olacak her mesafe “yüksek” olarak tanımlanmakta ve bu haliyle “yüksekte çalışma” hemen hemen her sektörü ve faaliyeti kapsamaktadır. Bu sektörlerin başında inşaat, enerji, telekomünikasyon, maden, ulaşım sektörleri yer almaktadır. İş ekipmanlarının güvenli kullanımı, toplu korunma tedbirleri, kişisel koruyucu ekipmanlar, çalışma izin sistemleri gibi çeşitli uygulamalar yüksekte güvenli çalışmanın öncelikli konularıdır.

Yükseklik adım atarak çıkamayacağınız yerler olarak da tanımlanabilir. Bir insanın denge noktası ikinci bel omurudur. Yani ikinci bel omurunu geçen yerler yüksek olarak kabul edilir. Yüksekte çalışma kuralları ve korunma yöntemleri standartlarla belirlenmiştir. Çalışma hayatında ülkeden ülkeye farklılık gösteren yükseklik kavramı Avrupa’da 1.8 m, Amerika’da 1.2 m olarak belirlenmiştir. Yani bu yükseklikler ve daha üzerinde çalışan personel öncelikli olarak toplu korunma tedbirleri ve daha sonrasında kişisel koruyucu donanımlar ile korunması gerekir. Dünyadaki istatistikler 3 – 4 metre üzerinde çalışırken düşen insanların % 85’inin hayatını kaybettiğini göstermektedir.

Yüksekten düşmenin nedenlerini arasında başlıca; bilgi eksikliği, yanlış personel seçimi, iş güvenliği kurallarının uygulanmaması, mühendislik eksikliği, yetersiz kişisel koruyucu ekipman, yetersiz kontrol ve bakım, yetersiz/düşük kaliteli malzeme alımı ve güvensiz çalışma yöntemleri gelmektedir.

Yüksekte yapılan çalışmalarda dikkat edilecek hususları sıralamak istersek:

  • Montaj ve benzeri çalışmaların yüksekte yapılması zorunlu mu?
  • Yapılacak çalışmaların önceden planlaması yapıldı mı?
  • Acil durum planında yüksekten düşme ile ilgili hususlara yer verildi mi?
  • Çalışanların çalışma yerlerine güvenli bir şekilde ulaşımı sağlandı mı?

Peki yüksekte çalışmalar ile ilgili hangi önlemleri almalıyız? Çalışanların güvenliği öncelikle; güvenli korkuluklar, düşmeyi önleyici platformlar, bariyerler, çalışma iskeleleri, güvenlik ağları gibi toplu korunma tedbirleri ile sağlanmalıdır.

Toplu korunma tedbirleri;

  • düşme riskini tamamen ortadan kaldıramıyorsa?
  • uygulanması mümkün değilse?
  • daha büyük bir tehlike doğurma ihtimali varsa?
  • geçici olarak kaldırılma gereği varsa?

Kişisel koruyucu tedbirlerinin alınması zorunludur!

Kişisel koruyucu donanım olarak; işe uygun bağlantı noktaları ve dikey/yatay yaşam hatları, tam vücut kemer sistemleri, işe ve standartlara uygun bağlantı halatları, kancalar, makaralar, halkalar, sönümleyici aparatlar vb. sayılabilir.

Yüksekte yapılan çalışmalarda yapılması gerekenleri listelersek:

  1. Yüksekte yapılması zorunlu olmayan montaj ve benzeri çalışmaların mümkün olduğunca öncelikle yerde yapılması sağlanır.
  2. Yapılacak çalışmaların önceden planlanması ve organize edilmesi, bu planlama yapılırken yüksekten düşme ile ilgili hususlara acil durum planında yer verildiğinden emin olunması sağlanır.
  3. Çalışanların, çalışma yerlerine güvenli bir şekilde ulaşmaları uygun araç ve ekipmanlarla sağlanır.
  4. Çalışma yerlerinde çalışanların güvenliği öncelikle, güvenli korkuluklar, düşmeyi önleyici platformlar, bariyerler, kapaklar, çalışma iskeleleri, güvenlik ağları veya hava yastıkları gibi toplu koruma tedbirleri ile sağlanır.
  5. Toplu koruma tedbirlerinin düşme riskini tamamen ortadan kaldıramadığı, uygulanmasının mümkün olmadığı, daha büyük tehlike doğurabileceği, geçici olarak kaldırılmasının gerektiği hallerde, yapılan işlerin özelliğine uygun bağlantı noktaları veya yaşam hatları oluşturularak tam vücut kemer sistemleri veya benzeri güvenlik sistemlerinin kullanılması sağlanır. Çalışanlara bu sistemlerle beraber yapılan işe ve standartlara uygun bağlantı halatları, kancalar, karabinalar, makaralar, halkalar, sapanlar ve benzeri bağlantı tertibatları; gerekli hallerde iniş ve çıkış ekipmanları, enerji sönümleyici aparatlar, yatay ve dikey yaşam hatlarına bağlantıyı sağlayan halat tutucular ve benzeri donanımlar verilerek kullanımı sağlanır.
  6. Yapı işleri sırasında ve yapı işleri bitirilip yapı kullanıma geçtikten sonra yüksekte yapılacak çalışmalarda kullanılmak üzere oluşturulacak yatay ve dikey yaşam hatları için gerekli olan bağlantı noktaları ve yapısal düzenlemeler, projenin hazırlık aşamasında belirlenerek sağlık ve güvenlik planı ve sağlık ve güvenlik dosyasında yer alır.
  7. Yüksekte güvenli çalışma donanımlarının, düzenli olarak kontrol ve bakımlarının yapılması sağlanır. Uygun olmayan donanımların kullanılması engellenir.
  8. Bu alanlarda çalışanlara yüksekte çalışmayla ilgili tehlike ve riskler konusunda bilgilendirme yapılarak gerekli eğitim verilir.
  9. Yüksekte yapılan çalışmalar işveren tarafından görevlendirilen ehil bir kişinin gözetim ve kontrolü altında gerçekleştirilir.

Sonuç olarak yüksekte çalışma konusunda detaylı çalışmalar yapılmalıdır. İşin güvenli bir şekilde tamamlanabilmesi için her aşamanın titizlik ile ele alınması gerekmektedir.

Şeyma IŞIK 

C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

Zorunluluk Haline Gelen İBYS

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında ve Madde 27 3. Fıkrası
“MADDE 27 – (3) Bakanlık, bu Kanuna göre yapılacak iş ve işlemlere ait her türlü belge veya bilgiyi, elektronik ve benzeri ortamlar üzerinden isteyebilir, arşivleyebilir, bu ortamlar üzerinden onay, yetki, bilgi ve belge verebilir.” uyarınca; 01.01.2018 tarihinde resmen başlamış olan olan İBYS yani “İşyeri Bilgi Yönetim Sistemi” süreci ile İş Sağlığı ve Güvenliği alanında işyerlerinden elde edilecek veriler ve mevcut veriler ışığında bütünleşik bir bakış açısı ile önleyici strateji geliştirilmesine bununla birlikte sektörel ve bölgesel farklılıklar içerisinde alınması gereken önlemlerin önceliklendirilmesine büyük katkı sağlayacaktır.

27.02.2018 tarihinde yayınladığı 23240837-010.06.02[010.06.02]-E.10255 sayılı genelge ile de İş Sağlığı ve Güvenliği Bilgi Sistemi ile İSG Yazılım Zorunluluğunu resmen duyurdu.

Kullanılacak olan bu yazılım kullanacak olan kişi veya kuruma göre şu şekilde değişkenlik göstermektedir;

1- İşyeri

  1. a) iş güvenliği uzmanını ve işyeri hekimini OSGB’den kiralamış ise;

İSG Hizmetlerine ilişkin ilgili mevzuatta belirtilen yükümlülüğünü Bakanlıkça yetkilendirilen birimlerden (OSGB veya TSMB) alarak yerine getiren işverenler İBYS yazılımı almakla yükümlü değillerdir. İSG yazılımı alması zorunlu değildir.

OSGB veya TSMB profesyonel İSG yazılımı kullandıkları için işyerinin tüm işlemleri bu yazılım üzerinden olur ve ÇSGB’ye gönderilir.

Ancak işveren isterse evet ben İSG yazılımı aldım derse (zorunlu olmadığı halde alabilir), anlaşmalı olduğu OSGB’nin işyeri için görevlendirdiği iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi işverenin yazılımı üzerinden işlemleri yapar ve ÇSGB’ye gönderir.

  1. b) iş güvenliği uzmanını OSGB’den kiralamış ama işyeri hekimi ile bireysel anlaşmalı ise;

a maddesindeki şekilde iş güvenliği uzmanının işlemleri OSGB’nin İSG yazılımı üzerinden yürür, ancak işyeri hekiminin işlemleri için işveren İSG yazılımı temin etmek zorunda. İşyeri hekimine hesap açar ve kullandırır.

Temin ettiği yazılım üzerinden OSGB’nin görevlendirdiği iş güvenliği uzmanına da işlerimi buradan yap diyebilir.

  1. c) İş güvenliği uzmanı ile bireysel anlaşmalı ama işyeri hekimini OSGB’den kiralamış ise;

b maddesi ile aynı mantıkla uygulanır.

  1. d) İş güvenliği uzmanı ile bireysel anlaşmalı ve işyeri hekimi ile de bireysel anlaşmalı ise;

İşveren mutlak suretle kendisi İSGB yazılımı satın alır/kiralar ve bu iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimine hesap oluşturarak yazılımı kullandırır.

 

2- OSGB

Ortak sağlık güvenlik birimleri İBYS ile entegreli olan profesyonel İSG yazılımı kullanmak zorundalar.

OSGB, bünyesinde bulunan iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeline kullandığı İSG yazılımı üzerinden hesap oluşturur. Görevlendireceği işyerlerini yazılım üzerinden atama yapar.

İSG profesyonelleri ataması yapılan işyerleri ile ilgili İSG aksiyonlarını yazılım üzerinden yapar ve ÇSGB’ye gönderir.

 

 

 

3- Bireysel iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi

Bireysel İSG profesyonellerinin görev yaptıkları işyerlerinde işyeri tarafından yani işveren tarafından alınmış/kiralanmış İSG yazılımı üzerinden ilgili işyerinin İSG aksiyonlarını yerine getirirler ve ÇSGB’ye gönderirler.

 

İBYS HAKKINDA MERAK EDİLENLER

1.Bakanlık işyerlerini elektronik olarak denetleyecek mi?

İBYS merkezi bir karar destek sistemi olmakla birlikte denetime esas bilgileri içermeyecektir. İş sağlığı ve güvenliği alanında yapılacak denetimler İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca yürütülecek olup ilgili birimlerce görevlendirilen müfettişler yerinde denetim ile denetimlerini gerçekleştirmektedirler.

2.Veri setlerinde yer alan bilgileri gönderme yükümlülüğümüz ne zaman başlamaktadır?

İş sağlığı ve güvenliği hizmet almakla yükümlü işyerleri için veri gönderimi yükümlülüğü 01.06.2018 tarihinde başlamıştır.Yayınlanacak veri setleri doğrultusunda ilgili verilerin İSG yazılımları aracılığıyla gönderimi de başlatılmıştır.

3.İşveren olarak sorumluluklarım nelerdir?

Hizmet alan işveren ne yapmalı;?

İSG Hizmetlerine ilişkin ilgili mevzuatta belirtilen yükümlülüğünü Bakanlıkça yetkilendirilen birimlerden (OSGB veya TSMB) alarak yerine getiren işverenler İSG yazılımı almakla yükümlü değillerdir. Ancak iş sağlığı ve güvenliği hizmetini aldıkları birimlerce yetkili bir yazılımın kullanılmakta olduğunun işverenlerce teyit edilmesi önem arz etmektedir. İşveren dilerse kendi temin edeceği tescilli bir yazılımı kullanabilecektir.

Görevlendirme yapan işveren ne yapmalı?

İSG Hizmetlerine ilişkin yükümlülüğün  işyerinde uygun nitelikteki çalışanlar arasından görevlendirilmesi suretiyle yerine getirildiği durumlarda; işverenin, görevlendirdiği kişilerin 01.06.2018 tarihine kadar tescil edilmiş bir İSG yazılımı kullandığını teyit etmesi gerekmektedir.

4.OSGB olarak sorumluluklarım nelerdir?

İşyerlerinde görevlendirme yaparak iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunan yetkili birimler, görevlendirdiği kişilerin kullanımına sunmak üzere 01.06.2018 tarihine kadar İBYS yazılımı almakla yükümlüdürler. İşveren dilerse kendi temin edeceği tescil edilmiş bir yazılımı kullanabilecektir.

Ancak iş sağlığı ve güvenliği hizmeti kapsamında görevlendirdikleri kişilerin yazılımı doğru ve etkin bir şekilde kullanmakta olduğunun birim yetkililerince teyit edilmesi önem arz etmektedir.

5.İş güvenliği uzmanı olarak sorumluluklarım nelerdir?

Bireysel görevlendirilen profesyoneller ne yapmalı

İşyerlerinde çalışanlar arasından görevlendirilen işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli unvanlı kişiler işveren tarafından sağlanan İSG yazılımını doğru ve etkin bir şekilde kullanmak ile yükümlüdür. İşveren uygun gördüğü takdirde bireysel görevlendirilen İSG profesyonelinin kendi temin edeceği tescilli bir yazılımı kullanabilir.

Yazılım içerisinde bildirimi zorunlu olan konu başlıkları ile ilgili konulara ait bildirim parametreleri Veri Seti başlığı içerisinde duyurulmaktadır.

6.Geçmişe yönelik veri gönderimi olacak mı?

01.01.2018 tarihi itibarı ile yapılan işlerden veri setlerinde yer alan bilgiler gönderilebilecektir. Söz konusu verilerin yeni oluşturulması halinde 01.01.2019 tarihine kadar içinde bulunduğumuz yıla ait veriler gönderilebilecektir.

7.Veri setlerinin içinde neler olacak?

Veri setleri içerisinde 2018 yılı içerisinde 4 farklı kategori olacaktır.

  1. Çalışanların Eğitimi
  2. Sağlık Gözetimleri
  3. Saha Gözetimleri (Tehlike Kaynakları)
  4. Sektörel Veriler

8.Yazılıma girmiş olduğumuz veriler için belge düzenleme yükümlülüğümüz ortadan kalkacak mı?

Yazılım üzerinden verilerin gönderilmesi söz konusu hizmet ile ilgili evrak düzenleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır. Yapılan işlere yönelik mevzuatta belirtilen dokümanlar oluşturulmaya devam edecektir.

9.Aynı işyerinde işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının farklı yazılımlar kullanabilmesi mümkün mü?

İSG profesyonellerinin veri setlerinde belirtilen bilgileri oluşturarak Bakanlığımıza bildirebilmesi için Bakanlığımızca tescil edilmiş bir entegratör firma tarafından erişim sağlaması gerekmektedir. Söz konusu Entegratör firmalardan olmak koşulu ve işverenin onayı olması şartı ile aynı işyerinde birden fazla yazılım kullanılmasında bir sakınca yoktur.

10.Entegratör firma olabilmek için ne yapmalıyım?

Entegratör firma olmak için başvurmak isteyen yazılım firmalarının internet sitesindeki başvuru evraklarını hazırlayarak İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğüne randevu alarak başvuruda bulunmaları gerekmektedir. 

11.Kullanmakta olduğumuz bir yazılım var; değiştirmemiz mi gerekecek?

Kullanılan yazılımın Bakanlığımızca tescil edilen yazılımlardan olması gerekmektedir. Mevcut yazılımınızın 01.06.2018 tarihine kadar tescil edilmesi durumunda bir değişikliğe gidilmesine gerek olmayacaktır. Bu konuda yazılım firmanız ile görüşerek ilgili prosedürü takip edebilirsiniz.

İşyerinin kendi bünyesinde geliştirdiği İSG yazılımları da Bakanlıkça tescil edildikten sonra kullanılabilecektir.

12.Entegratör firma bilgilerine nasıl ulaşabilirim?

Tescil işlemleri devam etmektedir. İlgili firmaların bilgilerine yakın zamanda ibys.csgb.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

13.OSGB olarak yazılımı kullandığımızda işveren de bir yazılım alacak mı?

İşverenlerin OSGB’den hizmet aldığı durumlarda ilgili OSGB yazılımı almakla yükümlü olmaktadır. Söz konusu yazılımın kullanıldığını takip etmesi işveren için yeterli olacaktır. İkinci bir yazılıma ihtiyaç duyulmamaktadır.

14.Hangi yazılım programını kullanacağıma nasıl karar vereceğim?

Bakanlığımızca tescil edilen firmalardan birinin tercih edilmesi yeterli olacaktır. İlgili firmanın seçimi taraflara bırakılmıştır.

15.Yazılım kullanırken İSG Profesyonelleri nelere dikkat etmeli?

Bakanlığımızca tescil edilen yazılımlardan birinin kullanılması yazılım temin yükümlülüğü için yeterlidir. Ayrıca İSG profesyonelleri Bakanlığımıza veri gönderirken e-İmza ya da Mobil İmza kullanmak zorundadır, kişi kendi oluşturduğu ve gönderdiği veriden sorumlu olacaktır. Veri gönderim süreci başlamadan önce e-İmza ya da Mobil İmza temin etmeleri önem arz etmektedir.

Yaşama Sızan Tehlikeli Kimyasallar

Kimyasallar günlük hayatımızın her aşamasında kullandığımız ve yaşamımızın devam edebilmesi için gerekli hatta zorunlu olan maddelerdir. Örneğin su, hidrojen ve oksijen elementlerinden oluşan bir kimyasal maddedir ve yaşamın en önemli kaynaklarından biridir. İnsanlık tarihi boyunca 50 milyonu aşkın kimyasal madde insanlar tarafından bulunmuş, kullanılmış ve üretilmiştir. Burada sorulması gereken soru şudur: Tüm bu 50 milyon kimyasal madde bizim için su kadar faydalı mıdır? Kimyasal maddelerin tümü insan ve çevre için faydalı olmadığı gibi bir kısmı yaşamsal faaliyetlere ciddi zararlar verir. İnsan sağlığına ve çevreye zararlı olan bu kimyasallara tehlikeli kimyasal maddeler denilmektedir. Tehlikeli kimyasallar çalışanlara deri, solunum ve sindirim yoluyla zarar verme potansiyeline sahiptir.

Kolombiya Boyaca’da yapılan bir araştırmaya göre, tropikal dağlık bölgelerdeki pestisit (tarım ilacı) kullanımından kaynaklanacak çevresel sorunlar gerektiği kadar araştırılmamaktadır. Örneğin, pestisitlerin toprakta birikme miktarlarının ölçülmesi bitkilerin, hayvanların, yüzey suyunun, toprağın ve üçüncü kişilerin karşı karşıya kalabilecekleri risklerin değerlendirilmesi için önemli bir çalışmadır. Pestisitler çevreye uzun süreli ve kalıcı zararlar verebildikleri gibi uygulayıcılarını solunum yoluyla etkileyerek ölümlere dahi neden olabilmektedir. Ülkemizde de yoğun olarak kullanılan tarım ilaçları yine genellikle küçük ve kişilere ait olan tarım alanlarında çalışanlara zarar verebilmektedir. Akyazı-Taşburun mahallesinin Keçiyatağı bölgesinde bulunan fındık bahçesindeki zararlı otları kurutmak için bahçesini ilaçlamaya giden E.F. (30) akşam evine dönüp eşine rahatsız olduğunu söyleyerek yattıktan sonra artan yüksek ateş ve baş ağrıları nedeniyle Devlet Hastanesi’ne gider. Tarım ilacından zehirlenme şüphesiyle buradan, Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne sevk edilir. 2 gün tedavi gördükten sonra 24 Mayıs 2015 günü Yüksek İhtisas Hastanesine sevk edilen E.F. yapılan tüm müdahalelere karşın yaşamını yitirir. Kullanılan bu tarım ilacının tehlikeleri ve çalışanın bu ilaca ne şekilde maruz kaldığı biliniyor olsaydı E.F. bugün belki hala hayatta olabilirdi. Başarısızlıkla sonuçlanan üç günlük tedavi süreci bizlere tehlikeli kimyasallarla yapılan çalışmalarda yaşanabilecek olası kazalarla ilgili hazırlıksız olduğumuzu göstermektedir.

Kimyasal maddeler üretimin bir çok aşamasında kullanılan ve endüstride yeri doldurulamayacak hammaddelerdir. Endüstride kullanılan bu kimyasal maddelerden tehlikeli olanların -olabilirse-, tehlikesiz olanlar veya daha az tehlikeli olanlarla değiştirilmesi gerekir. Bunun yapılamadığı durumlarda çalışanların tehlikeli kimyasallardan etkilenmesi öncelikle toplu korunma yöntemleri daha sonra kişisel korunma yöntemleri ile engellenmelidir. Büyük kaza riski taşıyan işyerlerinde kaza önleme politikaları ve olası kazaların yaşanması durumunda uygulanacak olan acil durum prosedürleri belirlenmelidir. Böylece, yaşanan kazaların insana ve çevreye verebileceği zararlar azaltılabilir hatta yok edilebilir. Yaptığımız her işte olduğu gibi kimyasallarla yapılan çalışmalarda da risk vardır ve ancak bu riskler etkin bir şekilde değerlendirildiğinde tehlikeli kimyasallarla çalışmalar güvenli çalışma haline gelir. Tersi durumda tehlikeli kimyasallarla çalışmalardan kaynaklanan kazalar çalışanları tehdit etmeye; kimyasal sızıntılarına neden olan endüstriyel kazalar çevreye ciddi zararlar vermeyi sürdürecektir.

İş Güvenliği Uzmanları için süreler uzatıldı

Resmi Gazete’de; 20.6.2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda değişikliğe gidildi.

Yapılan değişiklik sonucunda, Çok Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde A Sınıfı belgeye sahip İş Güvenliği Uzmanı görevlendirme yükümlülüğü, B sınıfı belgeye sahip İş Güvenliği Uzmanı görevlendirmek kaydıyla ve Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde B sınıfı İş Güvenliği Uzmanı görevlendirme yükümlülüğü, C sınıfı belgeye sahip İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirme kaydıyla 01.07.2020 tarihine kadar yerine getirmiş sayılacaktır.

Daha önce C sınıfı için 01.01.2019 ve B sınıfı için 01.01.2020 tarihlerine kadar uzatılan bir üst sınıfa bakma süreleri, bugünden itibaren 01.07.2020 tarihine kadar uzatılmış olup, B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı ÇOK TEHLİKELİ, C sınıfı İş Güvenliği Uzmanı ise TEHLİKELİ sınıfa bakabilecektir.

Arşiv dolaplarındaki tehlikeler

Hemen hemen her işletmede bulunan ARŞİV, kurum ve kuruluşların geçmişten bugüne kadar yaptığı bütün faaliyetlerin saklanmasında, hangi tarihte olursa olsun yapılan işin kolayca yeniden gün yüzüne çıkarılmasına yardımcı olmaktadır. Ayrıca yapılan işlerde zaman ve iş kaybını engellemekte, işlemi biten belgelerin kaybolmayıp, düzgünce yerine kaldırılması gibi pek çok noktada kişilere kolaylık sağlamaktadır.

Kullanılan arşiv sistemleri sektör ayırt etmeksizin Fabrika, Şirket, Holding veya Çeşitli kurum ve kuruluşlarda karşımıza çıkmaktadır. Arşivleme yöntemleri ; İşyeri hacmine ve yapılan işlere göre değişkenlik gösterebilmektedir. Kısıtlı bir hacminiz var ve çok fazla evrağınız varsa sektörde çoğunlukla arşiv odası yapılması yerine Raylı Arşiv Sistemleri tercih edilmektedir. Kullanılan bu yöntem şuan ki sektör baz alınarak 10 işyerinden 3 ‘ünde tercih edilmektedir.

Peki karşımıza çıkan bu sistemlerin biz çalışanlar açısından ne gibi tehlikeler doğuracağı hakkında ne kadar bilgi sahibiyiz ?

Kullanılan Raylı Arşiv Sistemi ; Arşiv Odalarında bulunan boyumuzu aşan ve sağlam olmayan raflar baz alındığında aslında çok büyük bir fayda sağlamaktadır. Şöyledir ki normal arşiv odasında bulunan tehlikeler değerlendirmeye alındığında Fıne-Kınney metodu çerçevesinde hesaplanan risk değeri 270 iken Raylı sistemli bir işletmede yapılan değerlendirme sonucu risk değeri 135 çıkmaktadır. Çıkan bu değerlerdeki farklılık nedeni olarak diğer arşiv odalarına nazaran sabit rafları ve boyumuzu çok fazla aşmayan dolap yükseklikleri örnek gösterilebilmektedir. Fakat bize sağlanan avantajları arasında aleyhimize de sonuçlanabilecek tehlikeler de mevcuttur.

Raylı olarak kullanılan arşiv sistemlerinde tehlike oluşmasının en büyük sebebi ‘Yetkisiz veyahut bilgisiz kişilerin arşivlere müdahale etmesi’dir. Aslında gösterilen bu gerekçe birçok tehlikeli hareketin baş sebebi olarak gösterilebilir. Yapılan bu tehlikeli hareket “Kabinler arasında kişinin sıkışmasına” sebep olmaktadır. Oluşan bu tehlikenin ve tehlikenin doğuracağı risklerin önüne geçmek için yapılabilecek ilk önlem “Çalışanların Eğitilmesi ve Bilinçlendirilmesi” olabilmektedir.

Oluşabilecek tehlikenin önüne geçmek için yapılan eğitimin devamında kullanılan sistem üzerinde düzenlemeler yapılabilmekte ve yapılan düzenlemeler sonrası oluşacak riskler de en aza indirilmektedir. Devamında yapılabilecek her türlü önlem için Uzman ekibimize danışabilirsiniz.

 

Setlerde İş Sağlığı ve Güvenliği

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 2015 yılında alınan kararla setler artık ”tehlikeli’ olarak sınıflandırıldı. Karmaşık ve değişken yapısıyla setler içinde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili geniş çapta riskleri barındırıyor.

 

Bu açıdan setlerin çalışma koşullarına yönelik İş Sağlığı ve İş Güvenliği çalışması; standartların belirlenmesi amacı ile ilkin setin bir iş yeri olarak tanımının yapılması, yapılan işin İş Sağlığı ve İş Güvenliğine uygun olarak tasarlanması, iş organizasyonun sağlanması, sağlık ve güvenlik açısından risklerin değerlendirilmesi ve önlemlerin alınması için ilgili sorumluların tanımlanması gerekmektedir.

Setlerde profesyonel bir işleyiş hakim olana kadar setlerin İş Sağlığı ve İş Güvenliği açısından da düzenli olarak denetlenmesini sağlamalıyız.

 

Sizlere yararlı olacağını düşündüğümüz bu Setlerde İş Sağlığı ve Güvenliği Klavuzunu sizinle paylaşırken aynı zamanda aklınızda olan sorular için de Uzman ekibimizden yardım alabileceğinizi de bildirmek isterim.

 

Kazasız Günler Dileriz.

F.Nur Kuru 

iş Güvenliği Uzmanı / Yardımcı Sağlık Personeli